Mexicaanse vrouw met een gitaar op haar schoot

De mescal-boeren

Francisca Siza

Als je iets drinkt, vraag je jezelf dan af waar het vandaan kwam of wie het heeft gemaakt? Je kunt hetzelfde vragen bij veel andere dingen die we consumeren: voedsel, textiel, grondstoffen … Het is deze vraag die de inspiratie bood voor Francisca Siza’s eerste documentairefilm.

Net zoals vele andere belangrijke projecten begon het bijna bij toeval. Francisca werkte samen met producer Gautier Heins aan reclamevideo’s voor een drankenfabrikant toen ze Yolanda Ruiz ontmoetten. Yolanda is de voorzitter van Mujeres del Mezcal y Maguey del México, een organisatie die zich inzet voor de boeren en distillateurs die mescal maken. Francisca en Gautier waren meteen onder de indruk van hun verhaal: een verhaal vol onderdrukking en geweld, maar ook vol toewijding, bescherming en hoop.

Mexicaanse vrouw die een groot houten vat met ingrediënten inspecteert © Francisca Siza | Sony α7S III + 28-70mm f/2.8 | 1/100s @ f/2.8, ISO 1600

“We zagen dat ze een stem nodig hadden die hun verhaal aan de wereld zou vertellen”, zegt Francisca. “Gautier vroeg me een documentaire te maken over dit onderwerp.” Wat volgde was een intensieve maar inspirerende 30-daagse tocht door Mexico. Francisca zegt dat het project haar leven heeft veranderd.

“Al vanaf het begin lag het project mij nauw aan het hart. Het gaat over de strijd van vrouwen die erkenning willen voor hun werk, maar ook over ecologie en duurzaamheid. Het stelt fundamentele vragen over de manier waarop we omgaan met de mensen en plekken aan de andere kant van internationale toeleveringsketens. Zijn we betrokken genoeg om hen te ondersteunen en onze manier van leven te veranderen?”

“Mescal lijkt op tequila”, vertelt Francisca. “Beide worden gemaakt van agave. Tequila wordt op grote schaal geproduceerd, maar mescal is vaak ambachtelijk en wordt volgens traditionele en natuurlijke methoden gemaakt. Veel van de boeren en distilleerders zijn vrouwen, en het is hun doel om traditioneel te blijven produceren.”

Mexicaanse vrouw die lange stengels aan het weven is © Francisca Siza | Sony α7S III + 28-70mm f/2.8 | 1/100s @ f/5.6, ISO 640

Maar er zijn ook tradities die juist wel veranderd moesten worden. “Vrouwen mochten niet de eigenaar van het merk of de fabriek zijn, dus kregen zij en hun families weinig terug voor al hun werk. De vrouwenvereniging heeft gedurende 20 jaar gestreden voor betere omstandigheden en rechten in de sector. Ze gaven niet op en hebben uiteindelijk succes geboekt, maar het was een moeilijke strijd. Luz Maria Saavedra, de vicevoorzitter, heeft twee moordaanslagen overleefd.”

Ook al werken ze al zo lang zonder erkenning of beloning, toch blijven de mescal-boeren vechten om hun traditionele ambacht te behouden. Dit gaat volgens Francisca samen met een gezond respect voor de natuur. Deze instelling wordt steeds belangrijker nu de populariteit en winstgevendheid van deze drank groeit.

Mexicaanse vrouw die in een ketel mescal roert © Francisca Siza | Sony α7S III + 24-70mm f/2.8 | 1/100s @ f/2.8, ISO 640

“We moeten voorzichtig zijn”, zegt ze. “Mescal wordt steeds gewilder. In de afgelopen twee jaar is de populariteit in de Verenigde Staten meer dan 10 keer groter geworden. De beschermers van deze tradities zijn bang dat grote bedrijven intensieve landbouw komen verrichten op hun grond, zonder respect te hebben voor de plaatselijke natuur.”

“Dat is ook gebeurd bij tequila”, gaat Francisca verder. “Mensen willen steeds goedkoper inslaan. Tequila komt oorspronkelijk uit de Mexicaanse staat Jalisco. De grond in dit gebied droogt uit door het overmatig verbouwen van agave. Het duurt wel 10 jaar, en soms zelfs 30 jaar, tot de planten de juiste grootte hebben. Dan pas kun je er goede mescal van maken. Als je het goed doet, maak je geen onvolgroeide planten dood voor meer product.”

man die de bladeren van een agave-plant snijdt © Francisca Siza | Sony α7S III + 28-70mm f/2.8 | 1/100s @ f/6.3, ISO 640

Door dit verhaal vast te leggen wil Francisca ook stereotypes over Mexico weerleggen. “Het is een levendig, gastvrij land”, legt ze uit. “Maar veel mensen hebben een stereotype in hun hoofd door tv-series en films. Mensen denken dat Mexico bestaat uit woestijnen, steden en sloppenwijken. Maar er is hier zo veel schoonheid te vinden. Overal waar je kijkt zie je folklore en traditie. En er is zo veel kleur; vooral de kleding van de vrouwen is zeer kleurrijk.”

“Ik vond het belangrijk om deze levendige kleuren, boerenpracht en groene, weelderige natuur vast te leggen”, gaat ze verder. “Ik wilde en hoefde de realiteit voor mijn ogen niet op te leuken met kunstmatig licht of hippe camerabewegingen. Alles was al zo intens. Ik hoefde alleen maar de sluiter te openen en het vast te leggen.”

man en vrouw die samen naast een groot houten vat staan © Francisca Siza | Sony α7S III + 24-70mm f/2.8 | 1/100s @ f/3.5, ISO 640

Daarnaast wilde Francisca hoe dan ook deze vriendelijke en gulle mensen laten zien. “Ze waren zo blij dat iemand hun verhaal wilde vertellen. Ze wilden ons alles laten zien”, zegt ze. “We zijn door erg arme gebieden gereisd. De mensen daar maakten lunch en avondeten voor ons, zelfs al hadden ze daarna geen eten meer voor zichzelf. Het was een emotionele ervaring die mijn ogen geopend heeft. Natuurlijk probeerden we de mescal die we aangeboden kregen. Het proeft zo puur en natuurlijk wanneer het op de juiste manier gemaakt wordt.”

Tijdens de reis stond Yolanda Ruiz altijd aan de zijde van Francisca, Gautier en hun crew. “Ze is vanaf dag 1 tot en met dag 30 met ons mee gereisd in vliegtuigen, bussen en auto’s. En sliep waar wij kampeerden. Ze is echt een bron van inspiratie voor mij geworden. Ik zie haar meer als een moeder dan een vriendin. Ze is 20 jaar ouder dan ik, maar nog vol energie. Ze is mentaal en fysiek erg sterk, en het lijkt wel of ze iedereen kent. We hebben gevaarlijke plekken bezocht die we zonder haar niet hadden kunnen zien.”

groep gravende mannen © Francisca Siza | Sony α7S III + 28-70mm f/2.8 | /1/100s @ f/10, ISO 640

Ook haar Sony-uitrusting bleef constant aan haar zijde, met name de Sony Alpha 7S III, maar ook de Sony Alpha 7 IV. Beide zijn gebruikt voor zowel video’s als foto’s. “Omdat we altijd onderweg zijn, zijn deze camera’s ideaal. Ze zijn zo draagbaar en hoogwaardig dat ik er geen moment aan heb getwijfeld dat deze camera’s de schoonheid van Mexico en de persoonlijkheid van de mensen konden vastleggen zoals ze echt zijn. Dankzij functies zoals de briljante S-Log3 kennen de meeste mensen de Alpha 7S III als een camera voor video. Velen denken dat de camera daarom niet geschikt is voor foto’s. Ik ben het daar niet mee eens. Ik gebruik de Alpha 7S III overal voor. Ook de foto’s zijn geweldig.”

De documentaire is nu klaar en gaat nu naar de filmfestivals. Francisca heeft de film ook laten zien aan de betrokken vrouwen. “Ze vonden het fantastisch. We hebben een groot aantal mensen geïnterviewd, dus sommigen maakten grapjes zoals ‘waarom is zij vaker in beeld?’ en ‘waarom wordt mijn merk niet vaker getoond?’”, zegt ze lachend. “Dat hoort allemaal bij het filmmaken, en ze waren blij dat ze hun verhaal hebben kunnen delen.”

De beste feedback kwam echter van Yolanda Ruiz. “Ze stuurde me een spraakbericht, huilend van blijdschap omdat dit de eerste keer was dat mensen buiten Mexico hun stem zouden horen. De film toont hoe deze mensen door samen te werken hun eigen leven en de status quo in Mexico hebben veranderd.”

een jongen die verkleed is als aartsengel © Francisca Siza | Sony α7S III + 28-70mm f/2.8 | 1/400s @ f/7.1, ISO 640

“Bovenal heb ik geleerd hoe bevoorrecht we zijn in Europa, de Verenigde Staten en andere rijke landen”, zegt Francisca. “Overal ter wereld zijn er mensen die veel minder hebben. Ze staan iedere morgen vroeg op, ze werken en ze vechten, maar toch is hun leven niet als de onze. Dit zijn de mensen die de producten maken die we nodig hebben of als luxe-uitgave zien. We moeten hun verhalen leren kennen, zodat we deze mensen beter kunnen begrijpen. Elkaar begrijpen maakt de wereld mooier. Ik zie dat nu als mijn doel.”

Uitgelichte producten

Gerelateerde verhalen

Meld u aan voor de nieuwsbrief van α Universe

U hebt u geabonneerd op de nieuwsbrief van α Universe

Voer een geldig e-mailadres in

Er is iets fout gegaan

U hebt u geabonneerd